Kategoria: Blog Instytutu Psychologii Stosowanej

Od fluidu do neuronów: jak Mesmer, hipnoza i spór o pamięć ukształtowały współczesną psychologię Historia psychologii to nie tylko linia prostych odkryć, ale często zakręcona ścieżka błędów, kontrowersji i nieoczekiwanych inspiracji. Podróż od spekulacji Franza Antona Mesmera do współczesnej neuronauki pokazuje, jak pozornie nienaukowe idee mogą nieumyślnie otwierać drzwi do głębszego zrozumienia umysłu, a także stanowić wieczne ostrzeżenie przed jego ułomnościami. Mesmer – Błędna teoria, przełomowa obserwacja Pod koniec XVIII wieku Franz Anton Mesmer wprowadził do Europy koncepcję „magnetyzmu zwierzęcego”. Wierzył, że niewidzialny fluid fizyczny przenika wszechświat, a choroby są skutkiem jego zaburzonego przepływu w ciele. Jego widowiskowe metody – indywidualne „pasy” dłońmi czy grupowe seanse przy „baquet” (drewnianej beczce z opiłkami żelaza) – miały przywracać równowagę fluidu, często wywołując gwałtowne „kryzysy lecznicze”. W 1784 roku królewska komisja naukowa z…

Pierre Janet: Zapomniany ojciec współczesnej psychologii, który wyprzedził Zygmunta Freuda Pierre Janet (1859–1947) to dziś postać często pomijana w podręcznikach historii psychologii. Tymczasem ten francuski psycholog, neurolog i filozof był jednym z prawdziwych pionierów dynamicznego rozumienia ludzkiej psychiki. Jego prace, które rozwinął pod okiem samego Jeana-Martina Charcota, nie tylko znacząco wyprzedzały koncepcje Zygmunta Freuda, ale także stały się dla niego kluczową inspiracją. Przez dziesięciolecia w Europie, a szczególnie we Francji, to właśnie dzieła Janeta, a nie Freuda, stanowiły fundament dla rozwoju psychologii głębi i psychoterapii. Życie i droga naukowa: od Salpêtrière do Collège de France Pierre Janet rozpoczął swoją karierę w epicentrum ówczesnych badań nad psychiką – w Salpêtrière w Paryżu, gdzie był uczniem legendarnego neurologa Jeana-Martina Charcota To właśnie w tym środowisku, obserwując pacjentów z histerią, Janet rozpoczął formułowanie…

Przymus powtarzania (repetition compulsion) w związkach romantycznych: Uwięzieni w cyklu powrotów i zmieniających się ról Niewidzialny reżyser życia. Dlaczego wciąż odgrywamy tę samą psychodramę? Głęboko w psychice niektórych osób działa potężna, często nieuświadomiona siła, która kieruje ich życiem miłosnym w powtarzalne, bolesne ścieżki. To przymus powtarzania (repetition compulsion) – koncept wprowadzony przez Freuda, opisujący tendencję do nieświadomego odtwarzania dawnych, nierozwiązanych traum i konfliktowych wzorców relacyjnych w aktualnych związkach. W kontekście partnerskim nie objawia się to jedynie jako wybór „tego samego typu” osoby. Przyjmuje bardziej złożoną, dynamiczną formę, która może stać się pułapką o dwóch ścianach: cyklicznego wchodzenia i wychodzenia z relacji oraz odgrywania w nich naprzemiennie ról przypisanych dawnym rodzicom. Osoba taka może być raz bezsilnym, porzuconym dzieckiem swojego rodzica, a raz wszechmocnym, odrzucającym rodzicem swojego partnera. Celem tego mechanizmu…

Współczesne wyzwania w psychoterapii par: Jak pracować z parami w dobie aplikacji randkowych i relacji „situationship”? Nowy krajobraz intymności – kiedy algorytm spotyka się z przywiązaniem Współczesna psychoterapia par staje przed koniecznością radykalnej aktualizacji swoich map nawigacyjnych. Tradycyjne modele, oparte na linearnych narracjach związku (zaloty, małżeństwo, dzieci), często nie przystają do płynnej, cyfrowej rzeczywistości, w której funkcjonują pary. Głównymi siłami kształtującymi ten nowy krajobraz są kultura aplikacji randkowych, promująca paradoks wyboru i mentalność „perpetuum mobile” w relacjach, oraz legitymizacja nieokreślonych form więzi, takich jak „situationship” – związek emocjonalnie zaangażowany, lecz celowo pozbawiony definicji, zobowiązań i przyszłości. Psychoterapeuta przestaje być wyłącznie specjalistą od konfliktu i komunikacji. Staje się „tłumaczem między światami” – pomaga parze rozszyfrować, jak niewidzialne algorytmy, normy kulturowe i nowe technologie wpływają na ich najintymniejsze dynamiczne interakcje. Proces psychoterapeutyczny…

Zaburzenia osobowości w relacjach partnerskich na przykładzie borderline i narcyzmu: Strategie przetrwania dla zdrowszego partnera i ramy psychoterapii Relacje z osobami cierpiącymi na zaburzenia osobowości z klastra B, w szczególności Borderline (BPD) i Narcystyczne (NPD), stanowią jedno z najbardziej złożonych i wyniszczających wyzwań zarówno dla partnerów, jak i dla terapeutów. Nie są to zwykłe „trudne związki”, lecz systemy relacyjne charakteryzujące się chroniczną niestabilnością, ekstremalną polaryzacją ról i głębokim zaburzeniem procesów przywiązaniowych. Partnerzy zdrowsi (częściej określani w literaturze jako „partnerzy nieposiadający zaburzenia” lub „współzależni”) znajdują się nie w związku, lecz w laboratorium skrajnych emocji, gdzie miłość miesza się z lękiem, oddanie z poczuciem uwięzienia, a współczucie z toksycznym poczuciem winy. Kluczem do zrozumienia tych diad jest odejście od patologizowania jednostki na rzecz analizy systemu, który wytwarza się między partnerami. Osoba z…

Psychoterapeutyczny bypass: kiedy proces psychoterapii staje się mechanizmem unikania Wszyscy słyszeliśmy o duchowym bypassie, ale czy jest to jedyny bypass w środowisku zajmującym się rozwojem duchowym, pracą nad sobą, rozwojem osobistym, psychoterapią? We współczesnej kulturze, w której uczestnictwo w psychoterapii staje się coraz bardziej powszechne i destygmatyzowane, pojawia się nowe, subtelne zjawisko. Psychoterapeutyczny bypass stanowi paradoksalny proces, w którym narzędzia i język przeznaczone do leczenia i rozwoju osobistego zostają nieświadomie przekształcone w mechanizmy obronne. Zamiast prowadzić do głębokiej transformacji i integracji wewnętrznych konfliktów, psychoterapia staje się wówczas przestrzenią do tworzenia wyrafinowanych iluzji postępu, podczas gdy rzeczywiste problemy życia codziennego pozostają nierozwiązane. Zjawisko to można porównać do sytuacji, w której osoba kupuje liczne książki o zdrowym odżywianiu, zapisuje się na kursy gotowania, śledzi profile dietetyczne w mediach społecznościowych, ale jednocześnie nie…

Poczucie osamotnienia w związku: Etiologia, konsekwencje i techniki psychoterapeutyczne mające na celu odbudowę więzi emocjonalnej Wprowadzenie: Paradoks bliskości – samotność w obecności drugiej osoby Poczucie osamotnienia w związku stanowi jeden z najbardziej bolesnych i paradoksalnych fenomenów w doświadczeniu relacyjnym człowieka. Jest to forma cierpienia, która kwestionuje fundamentalne założenie, iż związek intymny stanowi naturalne antidotum na samotność. W przeciwieństwie do samotności wynikającej z fizycznej izolacji, osamotnienie w diadzie definiuje się jako subiektywne, przewlekłe doświadczenie braku głębokiego połączenia emocjonalnego, zrozumienia i autentycznej bliskości pomimo fizycznej obecności partnera Jest to bolesny rozdźwięk między oczekiwaną a doświadczaną jakością więzi. Zjawisko to nie jest marginalne. Badania wskazują, że nawet 36% osób w związkach romantycznych doświadcza głębokiego poczucia samotności, a ponad połowa młodych dorosłych ma trudności z radzeniem sobie z tym uczuciem Dla psychoterapeutów par zrozumienie…

Psychoterapia par z perspektywy narracyjnej: Dekonstrukcja „dominującej historii” związku i wspólne tworzenie nowej opowieści Ludzie nie tylko działają w relacjach – nieustannie je opowiadają. Narracje, które tworzymy na temat naszych związków, pełnią funkcję mapy, która nadaje znaczenie zdarzeniom, określa tożsamości partnerów („ten, który zawsze ucieka”, „ta, która ciągle marudzi”) i wyznacza kierunek przyszłych interakcji. Często jednak para zostaje uwięziona w jednej, „dominującej historii”, która zawęża postrzeganie związku, podkreślając jedynie konflikty, deficyty i porażki, a marginalizując momenty porozumienia, siły i miłości. Psychoterapia narracyjna, stworzona przez Michaela White’a i Davida Epstona, oferuje parom i terapeutom fascynujące narzędzia do dekonstrukcji tej zwężającej opowieści oraz do wspólnego autorstwa nowej, bardziej preferowanej historii, która odzwierciedla ich wartości, kompetencje i nadzieje. Artykuł ten ma na celu przedstawienie kluczowych założeń narracyjnej pracy z parami oraz dostarczenie konkretnych…

Wpływ traumy relacyjnej z dzieciństwa na związki partnerskie: Praca ze schematami i wewnętrznym dzieckiem w psychoterapii par Wprowadzenie: Trauma relacyjna jako podłoże dysfunkcyjnych schematów Trauma relacyjna w dzieciństwie nie musi przybierać formy skrajnych zaniedbań czy przemocy. Często ma charakter chroniczny, subtelny i odbywa się w kontekście najważniejszych więzi przywiązaniowych. Doświadczenia takie jak deprecjacja, emocjonalna nieobecność, warunkowa akceptacja czy nadmierna krytyka ze strony głównych opiekunów prowadzą do rozwoju głęboko zakorzenionych, dysfunkcyjnych schematów oraz zranień „wewnętrznego dziecka”. Te wczesne wzorce adaptacyjne, niczym niewidzialne filtry, determinują sposób postrzegania siebie, partnera i relacji w dorosłym życiu, często prowadząc do powtarzających się, bolesnych cykli w związkach. Niniejszy artykuł ma na celu zintegrowanie perspektywy terapii schematu Jeffreya Younga z koncepcją pracy z wewnętrznym dzieckiem (m.in. w ujęciu psychoterapii doświadczeniowej) i zastosowanie tej syntezy w terapii par.…

Dialog motywujący w psychoterapii par: Jak wzmacniać gotowość do zmiany, gdy tylko jeden partner jest zaangażowany? Praktyczne techniki pracy z oporem w systemie W praktyce klinicznej terapeutów par powszechnym i wymagającym wyzwaniem jest praca z diadą, w której poziom motywacji i zaangażowania w proces zmiany jest znacząco różny u obojga partnerów. Klasyczny scenariusz przedstawia się następująco: jedna osoba (częściej określana jako „klient zmartwiony”) inicjuje terapię, wyraża cierpienie i silną chęć modyfikacji relacji, podczas gdy druga („klient niechętny”) zgłasza się pod presją, minimalizuje problemy lub wręcz kwestionuje sensowność interwencji. Tradycyjne, konfrontacyjne podejścia mogą wówczas prowadzić do eskalacji oporu i polaryzacji stanowisk, utrwalając dynamikę „przeciwko komu” zamiast „wspólnie o co”. Dialog motywujący (DM), stworzony przez Millera i Rollnicka, zyskuje w tym kontekście szczególną wartość jako podejście kolaboratywne, skoncentrowane na osobie, mające na…